Zgłoś pomysł na walkę z chaosem reklamowym i wygraj 5000zł

Fundacja Training Projects i Stowarzyszenie Miasto Moje a w Nim ogłaszają konkurs na dofinansowanie akcji usuwania nieestetycznych reklam z przestrzeni publicznej. Autorzy najlepszego pomysłu otrzymają grant w wysokości 5000zł na wsparcie swoich akcji. Autorzy trzech wyróżnionych pomysłów wygrają jednodniowe szkolenie dla działaczy swojej organizacji NGO.

Zasady konkursu:

  1. Udział w konkursie polega przesłaniu do Fundacji Training Projects na krótkiego opisu swojego projektu (maks. 1 kartka A4 testu opisowego, lub kilkuslajdowa prezentacja w Power Point albo PDF, lub link do strony internetowej projektu). Opis należy przesłać do 30 listopada 2017 na adres kontakt@symulacje.edu.pl
  2. Do konkursu można zgłaszać opisy projektów, których celem jest zmniejszenie liczby reklam obecnych w przestrzeni publicznej (banery, szyldy, pojazdy reklamowe itp.). Konkurs nie dotyczy reklam niematerialnych – np. reklamy internetowej, TV, radiowej itp.
  3. Dopuszcza się projekty jeszcze niezrealizowane (zgłoszenie winno zawierać opis planu i celu projektu), albo już zrealizowane (zgłoszenie musi zawierać przebiegu projektu i jego efekty).
  4. Każde zgłoszenie, by zostało rozpatrzone, MUSI zawierać:
    1. Bardzo zwięzły opis faktycznego lub planowanego przebiegu projektu (główne zadania i szacunkowy harmonogram)
    2. Szacunkowy budżet projektu (jedna zbiorcza kwota, bez rozbijania jej)
    3. Opis rezultatów projektu (uzyskanych lub planowanych)
    4. Prognozę szacowanych ilościowych rezultatów projektu (np. liczba usuniętych reklam, powierzchnia, procent o jaki zmniejszy się liczba reklam itp.). Z uwagi na fakt, że rzeczywiste liczby mogą być trudne do pomiaru a czasem zależne od okoliczności zewnętrznych, prosimy o podanie szacunkowej prognozy – popartej jednak krótką logiczną argumentacją (skąd wynika prognozowana liczba).  Jury ocenia tu logikę, sens i realia projektu a nie tylko wynik.
    5. Określenie terenu na jakim odbywa się akcja (np. nazwa dzielnicy, gminy itp.).
    6. Nazwę i dane kontaktowe organizatora akcji
    7. Wyjaśnienie – projekt planowany czy już zrealizowany
    8. Krótką kilkudniową ocenę szans upowszechnienia projektu – powtórzenia analogicznego projektu i uzyskania podobnych wyników w innych miastach / gminach / regionach (wraz z uzasadnieniem oceny).
  5. W konkursie może wziąć udział każda osoba lub podmiot – bez ograniczeń.
  6. Jury oceni projekty w ciągu 30 dni od daty zakończenia konkursu, a listę zgłoszonych wniosków i wyniki ujawni na stronie sprzatamyreklamy.org
  7. Jury ocenia wnioski w oparciu o dwa równoważne kryteria:
    1. Skuteczność (rzeczywiście uzyskaną – dot. projektów zrealizowanych, lub potencjalną i prognozowaną). Przez skuteczność rozumie się liczbę i powierzchnię reklam, które zostały lub mają realną szansę zostać usunięte dzięki działaniom projektu. Jury ocenia w tym kryterium prognozowane wyniki z uwzględnieniem zmienności otoczenia – np. ma świadomość, iż wnioskodawca dołożył starań, lecz nie może zagwarantować efektów obarczonych ryzykiem zmian prawnych czy zmiany planu zagospodarowania itp.
    2. Możliwość powielenia projektu – powtarzalność. Kryterium to odnosi się do możliwości zrealizowania podobnego projektu w innych miejscach (innymi słowy, wysoko ocenione będą projekty, których możliwość realizacji i skuteczność efektów nie zależą od unikatowej lokalnej specyfiki prawnej, środowiskowej, urbanistyczno-architektonicznej, historycznej lub innej)
    3. Jury ocenia w.w. kryteria w oparciu o swoją subiektywną ocenę i doświadczenie. Wyniki konkursu i decyzja Jury są ostateczne i nie podlegają odwołaniem ani zaskarżeniu.
  8. Nagrodą dla najlepszego projektu jest dotacja 5000zł. Dotacja może być przeznaczona na
    1. sfinansowanie realizacji zgłoszonego projektu – dotyczy projektów planowanych
    2. upowszechnienie, promocję, kontynuację lub wzmocnienie projektu – dotyczy projektów już zrealizowanych
    3. inne działania wnioskodawcy zorientowane na porządkowanie przestrzeni publicznej – dotyczy projektów już zrealizowanych, w przypadku chęci przeznaczenia nagrody na inne działania, należy krótko (max ½ strony a4) opisać je już w zgłoszeniu do konkursu
  9. Nagroda dla najlepszego projektu może nie zostać wręczona w przypadku braku zgłoszeń projektów, które w ocenie Jury nie mają potencjału skuteczności.
  10. Laureaci miejsca 2,3 i 4 otrzymają w nagrodę jednodniowe szkolenie z zarządzania projektami, zespołem, komunikacji w projekcie, lub inne uzgodnione – dla członków, wolontariuszy lub pracowników swojego NGO (do 12 uczestników szkolenia, warsztat jednodniowy w siedzibie laureata lub miejscu przez niego zorganizowanym). Szkolenie poprowadzi jednej z trenerów Fundacji Training Projects. 
  11. W przypadku gdy zwycięzcą jest osoba fizyczna (lub grupa osób albo inny podmiot nie będący fundacją, stowarzyszeniem lub inną osobą prawną) rozliczenie nagrody nastąpi na podstawie faktur zakupowych, umów o dzieło, lub innych dowodów zakupu (np. bilety) – zakup nastąpi bezpośrednio przez Fundację Training Projects , a zakupione rzeczy lub usługi zostaną przekazane zwycięzcy.
  12. Komisja odrzuca projekty zgłoszone przez organy, których charakter działania związany jest z propagowaniem rasizmu i nacjonalizmu, jakiejkolwiek dyskryminacji, lub fanatyzmem religijnym.
  13. W konkursie nie mogą startować pracownicy i działacze Fundacji Training Projects ani Stowarzyszenia Miasto Moje a w Nim.
  14. W pozostałych kwestiach nieopisanych w regulaminie decyduje Jury konkursu.

Kto ponosi odpowiedzialność za nielegalne usytuowanie nośnika?

Ważnym elementem ustawy krajobrazowej jest wprowadzenie regulacji dotyczących możliwości nakładania kar pieniężnych na podmioty, które umieszczają tablice lub urządzenia reklamowe niezgodnie z przepisami uchwalonymi przez gminy. Ustawa precyzuje:;

  • kto poniesie karę za nielegalną lub niezgodną z wytycznymi reklamę,

  • ile taka kara wynosi,

  • w jakim trybie i przez kogo jest ona nakładana.

Odpowiedzialnym za usytuowanie nośnika reklamowego niezgodnie z zapisami uchwały reklamowej jest osoba lub instytucja, która go w danym miejscu umieściła. Podmiot, który ustawił tablicę reklamową lub urządzenie reklamowe niezgodnie z przepisami uchwały reklamowej, w myśl art. 37d ust. 1 u.p.z.p. podlega karze pieniężnej. Jeśli jednak niemożliwe jest ustalenie podmiotu, który umieścił nielegalnie reklamę, karę pieniężną wymierza się odpowiednio właścicielowi, użytkownikowi wieczystemu lub posiadaczowi samoistnemu nieruchomości lub obiektu budowlanego, na których umieszczono tablicę reklamową lub urządzenie reklamowe (art. 37d ust. 2 u.p.z.p.). Karę pieniężną wymierza, w drodze decyzji, wójt (burmistrz, prezydent miasta).

Nałożenie kary na inny podmiot niż sprawcę może budzić wątpliwości co do jego zgodności z Konstytucją. Zgodnie bowiem z art. 42 Konstytucji RP, odpowiedzialności karnej podlega ten tylko, kto dopuścił się czynu zabronionego pod groźbą kary przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia. Przy czym, według Trybunału Konstytucyjnego odpowiedzialność z art. 42 nie dotyczy tylko odpowiedzialności karnej ale również innych form odpowiedzialności prawnej związanych z wymierzaniem kar wobec jednostki.

Możliwość karania nie tylko faktycznych sprawców, lecz także właścicieli, użytkowników wieczystych lub posiadaczy samoistnych nieruchomości lub obiektu budowlanego, na których umieszczono tablicę reklamową lub urządzenie reklamowe, jest zatem kontrowersyjna. Mogą zdarzyć się przecież takie sytuacje, w których umieszczenie obiektów reklamowych odbywać się będzie nie tylko bez zgody, ale i bez wiedzy właściciela nieruchomości. W takim przypadku, właściciel nie tylko nie osiągnie żadnej korzyści z udostępnienia terenu na reklamę, lecz także będzie zobligowany do zapłaty kary finansowej.

Wydaje się więc, że bardziej racjonalnym rozwiązaniem byłoby obciążanie odpowiedzialnością finansową reklamodawców.

Jakie są cele i zakres zmian wprowadzonych ustawą krajobrazową?

Podstawowym założeniem „ustawy krajobrazowej”, czyli ustawy z dnia 24 kwietnia 2015 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze wzmocnieniem narzędzi ochrony krajobrazu (Dz. U. z 2015, poz. 774) było wzmocnienie ochrony krajobrazu przy jak najmniejszym zakresie dokonywanych zmian legislacyjnych. Ostatecznie zdecydowano się na wprowadzenie jedną ustawą zmian w 10 ustawach dotyczących tematyki ochrony krajobrazu. Tego rodzaju zabieg nie ułatwia analizy dokonanych zmian. Aby je prześledzić, należy każdorazowo sięgać do przepisów tej ustawy, której zmiany dokonano, a nie tylko do tekstu ustawy zmieniającej.

Zmianami objęto:

– ustawę z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji,

– ustawę z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń,

– ustawę z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych,

– ustawę z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych,

– ustawę z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane,

– ustawę z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska,

– ustawę z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym,

– ustawę z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami,

– ustawę z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody,

– ustawę z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.

Jak zarządzać pasem drogowym?

Zgodnie z nowym brzmieniem art. 4 pkt 23 ustawy o drogach przez reklamę rozumiemy umieszczone w polu widzenia użytkownika drogi:

  • tablicę reklamową lub

  • urządzenie reklamowe w rozumieniu art. 2 pkt 16b i 16c ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a także

  • każdy inny nośnik informacji wizualnej, wraz z jej elementami konstrukcyjnymi i zamocowaniami, niebędący znakiem drogowym, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 7 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, ustawionym przez gminę znakiem informującym o obiektach zlokalizowanych przy drodze, w tym obiektach użyteczności publicznej, znakiem informującym o formie ochrony zabytków lub tablicą informacyjną o nazwie formy ochrony przyrody w rozumieniu art. 115 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody.

Przed wejściem w życie ustawy krajobrazowej podstawą do lokalizowania reklam w pasie drogowym była decyzja administracyjna wydawana przez właściwego zarządcę drogi. Podstawą wydawania tego rodzaju orzeczeń były przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym. Przykładowo, podstawę orzekania o odmowie lokalizacji reklam świetlnych organy przyjmowały art. 45 ust. 1 pkt 7 ustawy Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którym zabrania się umieszczania na drodze lub w jej pobliżu urządzeń wysyłających lub odbijających światło w sposób powodujący oślepienie albo wprowadzających w błąd uczestników ruchu. Wymagało to wykazania, że konkretna reklama zlokalizowana w konkretnym miejscu wprowadzi w błąd uczestników ruchu albo spowoduje ich oślepienie. Zatem podstawą wydania decyzji odmownej nie były względy ładu przestrzennego, a jedynie argumenty z dziedziny bezpieczeństwa ruchu.

Aktualnie, zasady lokalizowania reklam w pasie drogowym zostały uregulowane w art. 39 ustawy o drogach publicznych. Nowe brzmienie tego przepisu zakazuje umieszczania w pasie drogowym w szczególności reklam imitujących znaki i sygnały drogowe oraz urządzenia bezpieczeństwa ruchu drogowego. Zakazuje ono również umieszczenia w tym pasie reklam poza obszarem zabudowanym, z wyłączeniem parkingów i miejsc obsługi podróżnych.

Enumeratywne wymienienie przesłanek odmowy wydania zezwolenia na umieszczenie reklamy w pasie drogowym znaleźć można w art. 39 ust. 3 cyt. ustawy. Zarządca drogi będzie odmawiać wydania zezwolenia na umieszczenie w pasie drogowym reklam, jeżeli ich umieszczenie mogłoby:

  • powodować niszczenie lub uszkodzenie drogi i jej urządzeń,

  • zmniejszenie jej trwałości,

  • zagrażać bezpieczeństwu ruchu drogowego 

  • oraz w przypadkach, gdy reklamy nie spełniają warunków, o których mowa w art. 42a ustawy o drogach publicznych (przepis ten odnosi się do reklam emitujących światło i widocznych z jezdni przez kierującego).

Zgodnie z ustawą krajobrazową niedopuszczalne jest lokalizowanie w pasie drogowym reklam świetlnych, które nie tylko dewastują przestrzeń miasta, lecz także po prostu oślepiają kierowców.

Zgodnie z art. 42a. ust. 1 ustawy o drogach publicznych, widoczna z jezdni przez kierującego pojazdem reklama emitująca światło, umieszczona w pasie drogowym lub w odległości od zewnętrznej krawędzi jezdni, o której mowa w art. 43 ust. 1 ustawy, musi spełniać określone ustawą wymagania. W przypadku reklam umożliwiających bieżącą zmianę informacji wizualnej:

  • niedopuszczalne jest wyświetlanie ruchomych obrazów;

  • niedopuszczalne jest stosowanie efektów wizualnych i przerw pomiędzy kolejno wyświetlanymi informacjami;

  • minimalny czas prezentacji informacji wizualnej musi być dłuższy niż 10 sekund.

Dodatkowo, dla wszystkich reklam emitujących światło, minister do spraw transportu określi w drodze rozporządzenia maksymalną luminację powierzchni informacji wizualnej umieszczonej na reklamie emitującej światło w ciągu dnia i w ciągu nocy, na terenie zabudowy i poza terenem zabudowy. Rozporządzenie jest opracowywane.

Czy istniejące reklamy trzeba dostosować do nowych przepisów?

Zgodnie z art. 11 ustawy krajobrazowej, podmiot, który umieścił tablicę reklamową lub urządzenie reklamowe niespełniające nowych wymogów określonych dla reklam emitujących światło, ma obowiązek dostosować je do nowych przepisów w terminie sześciu miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy krajobrazowej.

Specjalne uprawnienia w zakresie zezwoleń na sytuowania obiektów reklamowych w pobliżu drogi ustawodawca przyznał miastom na prawach powiatu. Miasta te zamiast wydawania zezwoleń, w uzasadnionych przypadkach będą mogły zawierać umowy partnerstwa publiczno-prywatnego, czyli cywilnoprawne umowy warunkujące dzierżawę lub najem takiego fragmentu pasa. Zgodnie z art. 22 ust. 2 c ustawy o drogach publicznych w granicach miast na prawach powiatu tablice reklamowe i urządzenia reklamowe mogą być umieszczane na gruntach w pasie drogowym, na podstawie odpłatnej umowy cywilnoprawnej w wypadkach uzasadnionych względami funkcjonalnymi, w szczególności wówczas, gdy takie tablice lub urządzenia są umieszczone na wiatach przystankowych lub obiektach małej architektury. W obecnie obowiązującym stanie prawnym w miastach na prawach powiatu przewidziano zatem cywilnoprawny tryb udostępniania pasa drogowego. Dzięki temu zarządca drogi będzie mógł świadomie określić zgodne z bezpieczeństwem ruchu i uwarunkowaniami urbanistycznymi warunki lokalizowania oraz parametry nośników reklamowych, a następnie rozpisać przetarg i wybrać najlepszą ofertę.

W przypadku zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi lub niezgodnie z warunkami podanymi w tym zezwoleniu, albo bez zawarcia odpłatnej umowy cywilnoprawnej, lub niezgodnie z warunkami tej umowy, właściwy zarządca drogi orzeka, w drodze decyzji administracyjnej, o przywróceniu pasa drogowego do stanu poprzedniego (art. 36 ustawy i drogach publicznych). Przepisu tego nie stosuje się w przypadku zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi lub niezgodnie z warunkami podanymi w tym zezwoleniu, wymagającego podjęcia przez właściwy organ nadzoru budowlanego decyzji o rozbiórce obiektu budowlanego.

Jakie są kary za umieszczenia reklamy w pasie drogowym?

Zgodnie z wprowadzonym ustawą krajobrazową do Kodeksu wykroczeń art. 63b, umieszczenie reklamy z naruszeniem warunków jej sytuowania określonych w art. 42a ustawy o drogach publicznych stanowić będzie wykroczenie zagrożone karą grzywny albo ograniczenia wolności. Karalne będzie także podżeganie i pomocnictwo do tego wykroczenia. Dodatkowo, w razie jego popełnienia można będzie orzec przepadek przedmiotów lub obowiązek przywrócenia do stanu poprzedniego. W praktyce oznacza to, że karze podlegać będą nie tylko osoby umieszczające reklamę z naruszeniem warunków jej usytuowania (np. pracownicy rozklejający reklamy na przystankach autobusowych) ale również ich zleceniodawcy.

Jak uchwalić audyt krajobrazowy?

Tryb uchwalania audytu krajobrazowego (art. 38b u.p.z.p.) przypomina procedurę sporządzania planu zagospodarowania województwa.

Projekt audytu sporządza zarząd województwa. Zarząd województwa przed przedłożeniem projektu audytu krajobrazowego do uchwalenia przez sejmik województwa kolejno:

  • obwieszcza o przystąpieniu do sporządzenia projektu audytu,

  • przesyła do opiniowania projektu audytu przez:

    • a) RIOŚ,
    • b) dyrektorów parków narodowych i krajobrazowych położonych w granicach województwa,
    • c) wojewódzkiego konserwatora zabytków,
    • d) rady gmin z terenu województwa,
  • wprowadza zmiany wynikające z opinii,

  • ogłasza o wyłożeniu projektu do publicznego wglądu na co najmniej 7 dni przed dniem wyłożenia (sposoby ogłoszenia: w prasie regionalnej oraz za pomocą obwieszczenia w urzędzie marszałkowskim) i wykłada projekt na co najmniej 30 dni,

  • zbiera uwagi do projektu – w czasie wyłożenia i przez 14 dni po zakończeniu wyłożenia projektu,

  • rozpatruje uwagi i sporządza listy nieuwzględnionych uwag.

Na zajęcie stanowiska w formie opinii wymienione wyżej organy mają 30 dni od dnia otrzymania projektu audytu. Po upływie tego terminu uznaje się, że wyraziły one pozytywną opinię o projekcie w przedłożonym brzmieniu.

W sytuacji nieuwzględnienia żądań zgłoszonych przez gminy przed uchwaleniem audytu krajobrazowego, sejmik województwa rozstrzyga w formie uchwały o zasadności nieuwzględnienia opinii przez zarząd województwa.

Audyt krajobrazowy uchwala sejmik województwa, rozstrzygając jednocześnie o sposobie rozpatrzenia uwag nieuwzględnionych przez zarząd województwa. Zmiana audytu krajobrazowego następuje w takim samym trybie, w jakim jest on uchwalany.

Wszelkie szczegółowe kwestie dotyczące zakresu i metodologii audytu krajobrazowego, klasyfikacji krajobrazów, stosowaną przy sporządzaniu audytów zostaną określone w akcie wykonawczym (rozporządzeniu) wydanym przez Radę Ministrów (art. 38a ust. 6 u.p.z.p.).

Jak regulować reklamę na zabytkach?

Zakazy i ograniczenia dotyczące umieszczanie reklam na zabytkach mogą być wprowadzone poprzez ustanowienie parku kulturowego, który jest jedną z form ochrony zabytków (art. 7, 16 i 17 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami).

Jednak nie dla każdego terenu istnieją potrzeba i uzasadnienie dla tworzenia parków kulturowych. Kwestie związane z umieszczaniem reklam na zabytkach mogą być regulowane w uchwałach reklamowych stanowiących akty prawa miejscowego.

Umieszczanie urządzeń technicznych, tablic reklamowych lub urządzeń reklamowych oraz napisów na zabytku wpisanym do rejestru, wymaga pozwolenia wydanego przez wojewódzkiego konserwatora zabytków (art. 36 ust. 1 pkt 10 ustawy o ochronie zabytków).

Pozwolenia wydaje się na wniosek osoby fizycznej lub jednostki organizacyjnej posiadającej tytuł prawny do korzystania z zabytku wpisanego do rejestru, wynikający:

  • z prawa własności,
  • z użytkowania wieczystego,
  • z trwałego zarządu,
  • z ograniczonego prawa rzeczowego,
  • ze stosunku zobowiązaniowego.

Uzyskanie pozwolenia konserwatora na podjęcie robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru nie zwalnia z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, w przypadkach określonych przepisami prawa budowlanego. Na terenach objętych uchwałą reklamową pozwolenie konserwatora zabytków na umieszczenie reklamy na zabytku musi uwzględniać regulacje zawarte w uchwale reklamowej.